Uzgodniony w ubiegłym roku przez państwa członkowskie i Parlament Europejski kodeks wizowy zbiera w jednym dokumencie wszystkie przepisy prawne regulujące wydawanie decyzji w sprawie wiz Schengen, czyli na pobyt nie przekraczający 90 dni (w okresie 180 dni) w jednym z 25 państw należących go strefy Schengen.
"Od dnia 5 kwietnia warunki wydawania obywatelom państw trzecich wiz dla strefy Schengen staną się bardziej przejrzyste, precyzyjne i sprawiedliwe. Uzyskanie wizy UE będzie szybsze. Kodeks wizowy UE zagwarantuje pełną harmonizację stosowania przepisów prawnych UE w zakresie wiz" - powiedziała odpowiedzialna za sprawy wewnętrzne komisarz Cecilia Malmstorem.
W kodeksie ujednolicono przepisy dotyczące rozpatrywania wniosków i wydawania decyzji. Osoby ubiegające się o wizę nie będą mogły czekać na spotkanie w sprawie wizy dłużej niż dwa tygodnie, a służby konsularne państw członkowskich będą mieć maksymalnie 15 dni roboczych na wydanie ostatecznej decyzji. Kodeks wprowadza też wymóg umotywowania decyzji o odrzuceniu wniosku wizowego (ten wymóg ma zacząć obowiązywać za rok, od 5 kwietnia 2011 roku) i możliwość złożenia odwołania od takiej decyzji.
Ponadto uproszczono formularz o wydanie wizy, co - jak podkreśla Komisja Europejska - ułatwi jego wypełnienie przez osoby zainteresowane, jak i pracę służb konsularnych.
Choć wraz z wejściem w życie kodeksu wizowego opłata za wizę Schengen się nie zmienia i wynosi 60 euro (35 euro dla obywateli państw trzecich, z którymi Unia zawarła umowy o ułatwieniach wizowych, jak np. Ukrina), to wprowadzono obniżoną opłatę za wydanie wizy dla dzieci od 6 do 12 roku życia (35 euro, zamiast pełnej opłaty 60 euro). Ponadto członkowie organizacji pozarządowych typu non-profit i osoby poniżej 25 roku życia uczestniczące w seminariach czy wydarzeniach kulturalnych, edukacyjnych czy sportowych organizowanych przez organizacje non-profit będą zwolnione z obowiązku opłaty.
Kodeks nie zmienia umów, jakie UE podpisała z niektórymi krajami trzecimi o ułatwieniach wizowych, które gwarantują obywatelom tych państw, jak np. Ukraińcom czy Rosjanom niższe opłaty za wizy Schengen i jeszcze prostsze i szybsze procedury (np. decyzja o wydaniu wizy ma zapaść w ciągu góra 10 dni zamiast 15).
W 2008 roku państwa należące do strefy Schengen wydały w sumie 10,3 mln wiz Schengen, w tym Polska ponad 505 tys. Najwięcej wniosków wydały Niemcy i Francja, każdy z tych państw po ponad 1,7 mln. Do strefy Schengen należy 22 z 27 państw członkowskich UE (bez Wielkiej Brytanii, Irlandii, Bułgarii, Rumunii i Cypru) oraz trzy kraje pozaunijne: Szwajcaria, Islandia i Norwegia.
